Stap voor stap komt deze site in een nieuwe jas weer on-line. Links vindt u de rubrieken.
Nu werkend is: t/m Muziek - Algemeen . www.audio-muziek.nl |
|||||
Rubriekenmuziek opera/operette portretten audio/video boeken | Actueel ArchiefGebrek aan technisch inzicht en historisch besef© Jan de Kruijff, oktober 2004 Eind september bracht het NOS Journaal – alsof er in de wereld niets belangrijkers aan de orde was – een wel vijf minuten durend item waarin de LP weer eens werd heilig verklaard en de CD als minkukel werd afgeserveerd. Mild geamuseerd, schouderophalend, maar ook lichtelijk geërgerd heb ik die berichtgeving gevolgd. In de steeds hysterischer van incident naar incident, van hype naar hype jagende groep neurotische mensen is het niet verwonderlijk dat de LP voor sommigen voorwerp van meer dan puur nostalgische adoratie is geworden. Maar is die ophef terecht en gerechtvaardigd? Iedereen die ook maar enigszins op de hoogte is van de ontwikkelingen op het gebied van geluidsopname- en weergavemogelijkheden weet wel beter. Sinds het begin van de elektrificatie daarvan rond 1928 zijn kwantumsprongen vooruit gemaakt. Het is nauwelijks nodig ze aan te stippen: van 78 toeren naar 33 1/3, van schellak naar vinyl, van stalen naald naar diamantnaald, van kristalelement naar elektrodynamisch element, van koffergrammofoon membraan naar elektrostaat, van radiobuis naar sophisticated chip, van analoog naar digitaal. Het was enorm boeiend, zelfs een voorrecht om die ontwikkeling goeddeels aan den lijve mee te maken. Maar intussen lijkt de wet van de verminderende meeropbrengst ook op audiogebied zijn kracht te doen gelden. Sinds pakweg begin jaren tachtig zijn nog maar weinig stapjes op weg naar nog betere geluidskwaliteit gezet. Met alle respect voor verfijndere technieken door hogere bemonsteringsfrequenties, hogere bitwaarden, subtieler noise-shaping en Direct Stream Digital (DSD) opnamemogelijkheden waarmee theoretisch een frequentiebereik tot 100.000Hz en een dynamiekomvang tot 120dB bereikt kunnen worden, is de laatste twintig jaar op het gebied van de kwaliteitsverbetering slechts marginaal vooruitgang geboekt. Ter ontnuchtering verdient het aanbeveling eens een blik te werpen op een diagram waarop de x-as is geijkt in frequenties van 0 tot pak weg 25.000Hz en de y-as van 0-140dB, met daarin getekend het menselijk hoorbereik en de frequentie/dynamiekomvang van akoestische muziekinstrumenten. Dat noopt tot bescheidenheid en relativering van al die nieuwe, tot overkill leidende ‘verbeteringen’. Het is onzin deze tot panacee voor alle beperkingen tot nu toe te verheffen. Het is geen reden om achteraf trots op te zijn, maar mijn voorspelling bij de dreigende grootschalige invoering van de 16 2/3 LP, de 8-track cassette, de elcaset, de quadrafonie dat dit alles niets zou worden, is wél bewaarheid. Iets dergelijks lijkt nu – wederom naar mijn onmiddellijk uitgesproken verwachting - te gebeuren met de beide vormen van Surround Sound, die ik – me alweer beperkend tot het nut voor zogenaamd ‘klassieke muziek’ - op grond van elementaire, maar blijkbaar onvoldoende bekend zijnde (psycho)akoestische wetmatigheden voor een naar teleurstelling leidende dwaalweg beschouw. Voor kritische, in de natuurlijke zaalomgeving geschoolde oren is maar een minimum aantal SACD opnamen in surround vorm enigszins geloofwaardig klinkend. Gelukkig is het grote publiek zich los van wat freaks daarvan ook bewust, want na ettelijke jaren propaganda en marketing is het medium geen succes. Bij ‘gewone’ CD-weergave is soms (dankzij DSD?) maar lang niet altijd wel van enige verfijning sprake. Maar terug naar die verlate adoratie van de LP. Ook daar kan wat (her)scholing en feitenkennis geen kwaad. Begrippen als nader te interpreteren lineaire- en niet-lineaire vervorming, RIAA opname- en spiegelbeeldig aan weergavekant exact te kopiëren frequentiekarakteristieken, het hoorbare verschil tussen en effect van tweede en derde harmonische vervorming, bandverliezen, FIM vervorming, het ‘knijpeffect’, afspeel- en aftastvervorming, rumble, subsonische effecten, band- en plaatruis, kanaalgelijkheid, beperkende compliantie, begrensde pickup arm geometrie, dwarsdrukcompensatie, zweving, ohmse/capacitieve aanpassing tussen element en versterker en wat er verder te bedenken valt tellen anders achteloos niet mee. Om nog maar te zwijgen over het praktische gedoe met platenborstels, bestrijding van statische elektriciteit, stof en vuil, kromme platen, onherroepelijk ooit optredende tikken en krassen. Wie wel eens het hele plaatsnijproces, de matrizering en het persen van platen van nabij heeft gevolgd, heeft inderdaad respect, bewondering voor het thuis vaak nog zo verrassend mooi klinkende resultaat. Het had ook wel wat om leuk fijnmechanisch te priegelen met weer nieuwe betere pick-up elementen en verfijndere naaldvormen, om dan met behulp van testplaten naaldkracht en dwarsdrukcompensatie in te stellen, vast te stellen dat een tangentiale arm in principe betere resultaten biedt dan een radiale en desnoods nog met een lampje in de weer te zijn om de temperatuurgevoelige naaldophanging maximaal te laten presteren . Maar beweer op basis van echte bekendheid met de feiten en objectief vaststelbare parameters nooit dat een LP ipso facto beter zou zijn dan een CD. Voorbij zijn ook de gloriedagen van gedegen platenspelermerken als Dual, Thorens, Lenco, de SME pickup arm en elementen van ADC, Shure, Stanton. Alleen de Technics SL 1200 is nog populair, met name in dj kringen. In plaats daarvan zijn voor de gefortuneerde vinylliefhebber nu esoterische contrapties van merken als Transrotor, Blue-Note, Roksan, Rega, Clearaudio, Nottingham, Michell in zwang. Machines die uit designoogpunt prachtig ogen, maar die al snel tot potentiële stofnesten (afdekkappen zijn geen standaard meer) uitgroeien en vaak ook erg kwetsbaar zijn. Natuurlijk heeft iedereen – zij het liefst binnen zekere grenzen – recht op vooroordelen, bepaalde sympathieën en antipathieën; gelukkig verschillen smaken (waarover verder met de juiste argumenten natuurlijk juist wčl gediscussieerd kan worden), maar wie beweert dat de LP beter is dan de CD is gewoon dom, of wordt voortgestuwd door een commercieel belang dat aan mij als pure muziekliefhebber geheel en al voorbijgaat. terug naar index van Actueel Archief |
Sponsors:
U mag gerust doneren.
Advertenties:
|
|||
|
|
|||||
|
U mag gerust doneren.
|
||||