Stap voor stap komt deze site in een nieuwe jas weer on-line. Links vindt u de rubrieken.
Nu werkend is: t/m Muziek - Algemeen . www.audio-muziek.nl |
|||||
Rubriekenmuziek opera/operette portretten audio/video boeken | Actueel ArchiefRadio en de omroep© Armand van Ommeren, juli 2003 Ik ben altijd een radioman geweest – het is een simpel en aansprekend medium en je kunt naar de radio luisteren en ondertussen iets anders doen. Ondanks de simpelheid is een heel behoorlijke kwaliteit bereikbaar, maar aan die kwaliteit schort het nog al. Een overzicht. Toen de FM kwam, naast de middengolf waren er nogal wat mensen die erg moesten wennen aan dat nieuwe geluid met aanzienlijk meer hoge frequenties dan de middengolf die men gewend was. Zo tegen de tijd dat FM-stereo uitzendingen begonnen – ergens begin jaren 60 – was men daaraan gewend en toen moest de omroep nog wennen aan het feit dat de kwaliteitseisen van de luisteraar op een niveau lagen waar de toenmalige NRU (Nederlandse Radio Unie) niet aan kon voldoen. Ir. Foeke de Wolf van de NRU komt de eer toe op een ‘door de Muiderkring georganiseerd symposium duidelijk gesteld te hebben dat men daaraan wel wilde maar (nog) niet kon voldoen en dat de luisteraar met Medium-Fi genoegen zou moeten nemen. Schande sprak men daarvan, maar hij had natuurlijk wel een punt en het siert hem nog steeds dat hij dat onomwonden voor een zaal vol fanaten durfde zeggen. Het tragische is enerzijds dat de omroep al lang geen mensen meer in haar gelederen heeft die dat niveau van denken en bewustzijn hebben, ook artistiek niet. Waar zijn de enthousiaste en toegwijde technici en producers gebleven? De Henk de Wits, Arie Dubbeldams, Boy Honings, de Jos Timmers, de Dick van der Meers en de Jan Zekvelds? De belangstelling voor radio mag dan teruggelopen zijn, voor de serieuzere onderwerpen is er nog altijd een behoorlijk publiek te vinden. Maar de omroep als geheel heeft zich nooit iets van de kijker/luisteraar aangetrokken; de marketing van de gehele omroep is ronduit slecht, altijd geweest. Zaken waar je mee kunt scoren worden teruggedraaid of vermengd met dingen die niemand wil horen/zien en dus gaan beide ten onder. Verder denkt men altijd in programmaformules wat grotendeels onjuist is. Het zijn altijd de presentator en de vorm die de luisteraar al dan niet aanspreken. Het duidelijkste voorbeeld van desinteresse in de luisteraar of minstens onbegrip, is het geval van die meneer uit Drente die een of ander pianostuk van Chopin wilde horen, gespeeld door Stefan Ashkenaze, de beroemde Chopin pianist die je nooit meer hoort en die ook zeer onterecht door Philips in de grote pianisten serie is weggelaten. Cynisch denk ik dan dat hij wellicht niet vaak genoeg op Steinway heeft gespeeld…. (Ingrid Haebler schijnt jarenlang door Steinway geboycot te zijn omdat ze het waagde in Japan op een Bösendorfer te spelen!) De meneer uit Drente kreeg een moderne opname van Vladimir Ashkenazy te horen want, zo zei de presentator, deze opname was veel beter en bovendien de naam leek er wel een beetje op. Haha. Dat die meneer waarschijnlijk niet toevallig om DIE opname vroeg omdat die al jaren niet meer te koop was, kwam niet bij ze op. De luisteraar was een lastige bijkomstigheid. Ik vrees dat dat niet veel is veranderd. Wel valt te bespeuren dat men meer moeite doet om de luisteraar te paaien, niet dat het werkt, maar de intentie proef ik hier en daar wel. Nieuw probleemNa alle perikelen rond de kabel – die nog lang niet over zijn – begint het nu ergens anders te knagen. Het is een moeilijk verhaal, maar ik zal proberen het uit te leggen. Iedereen die wel eens naar de radio luistert heeft wel eens het probleem dat de verhouding tussen muziek en spraak niet goed is. Bij pop maakt dat niet zoveel uit, daar kan men zich houden aan de algemene regel dat de spraak tot +6 dB gemoduleerd wordt en de muziek tot 0 dB. Die getallen zeggen u niets waarschijnlijk, maar wanneer ik u vertel dat de spraak in dat geval duidelijk luider wordt uitgezonden dan de muziek dan begrijpt u in elk geval de bedoeling. In verreweg de meeste gevallen zit je met die verhouding goed. Bij klassieke muziek is dat even anders. Waar de gewone popmuziek slechts een geringe dynamiek kent – dynamiek is het verschil tussen de luidste en de zachtste passages – kan dat bij klassiek heel ver uit elkaar liggen. En dan heb je een probleem, want wat gebeurt er? Doordat de zachtste passages heel zacht zijn, heeft de klassiek liefhebber de neiging wat luider af te luisteren, anders hoort hij die zachte delen niet eens. En heel veel fraaie muzieksystemen hebben voor de pieken reserve genoeg om ook dat goed uit te laten komen. In dat opzicht is de techniek in de laatste 20 jaar met de komst van de cd en nog veel meer erg verbeterd. Stel nu dat de technicus in de studio zich gewoon aan de verhouding +6/0 zou houden voor spraak en muziek, dan zou Vincent van Engelen de kalk van uw plafond en de fineer van uw luidsprekers blazen bij het begin van zijn discussie in discotabel (ja, moet met een c!). Logisch, want waar uw versterker, ik roep maar wat, voor uw fraaie en kostbare luidsprekers pakweg 2 x 25 watt nodig hadden voor de pieken van Mahler 5, komt Vincent ineens met 2 x 100 watt de kamer in zetten: tweemaal zo luid vergt vier maal zoveel vermogen! Nu zijn alle presentatoren ijdeltuiten anders doe je dat werk niet, maar zo erg is het nu ook weer niet. Het zal duidelijk zijn dat wanneer de technicus in de studio zich richt op de HiFi luisteraar, hij het gesproken woord bij klassieke muziek eerder andersom zou uitsturen: de muziek tot 0 dB en het gesproken woord ertussen tot –6 dB. Anders gezegd, het gesproken woord mag, wanneer je echt naar de muziek luistert op een goed muzieksysteem en op een beetje aansprekend niveau, best een heel stuk zachter dan de muziek. Het is duidelijk dat de technici van de omroep daarmee worstelen sinds de gemiddelde apparatuur bij de luisteraar thuis steeds beter is geworden. Een proces dat als pakweg 25 jaar speelt. Nu ben ik nooit te beroerd om iemand op zijn vestje te spugen wanneer het verkeerd gaat, maar hier ligt het toch heel wat ingewikkelder. Stel dat u naar datzelfde programma luistert op een draagbare radio, of op dat oude ding op zolder. Of in de auto. Dan heeft u een paar problemen: die zachte passages hoort u sowieso niet. En bij +6/0 modulatie het grootste deel van de muziek wel, en de gesprekken en aan/afkondigingen ertussen verstaat u prima. Maar wanneer de technicus in de studio –6/0 gebruikt, hoort u niets van de gesprekken. Lastig en een oud probleem, waar in mijn tijd bij de omroep al over werd gesproken en waar eigenlijk niemand uitkwam. Ik heb daar voor de verandering eens alle begrip voor. Het is een beetje de vraag ‘wie is mijn luisteraar?’ is dat die met een fraaie installatie en goede luidsprekers of is dat Mien (met alle respect) en haar radiootje van twee tientjes? Ik stel het expres extreem voor. De moraal van het verhaal is dat je er met één benadering in de studio niet meer uitkomt. Dat is al lang zo, maar nu heeft men maatregelen genomen. Maatregelen waar ik wat moeite mee heb. Het uitgangspunt is altijd geweest dat de luisteraar ongecomprimeerd en compromisloos geluid moest krijgen. Dat uitgangspunt is nu losgelaten. Men probeert nu in de studio een compromis te sluiten door via de FM-zenders een gecomprimeerd signaal uit te zenden en via de kabel een MiFi signaal. De bedoeling is goed en de gedachte ook niet helemaal idioot. Half of driekwart maar. Het is niet zo slim, want mensen die in het buitengebied in Nederland wonen – ik niet – krijgen ook die autoradio versie te verwerken. En veel kabelsystemen die radio toch al lastig vonden pakken lekker makkelijk het FM-signaal zodat u nu weet waarom het in de pieken zo verschrikkelijk slecht klinkt. Informatie overigens die via de website van Radio 4 vriendelijk en snel werd verstrekt. Men probeert er ook actief iets aan te doen. Hulde daarvoor! Ik zei het al, de bedoeling van de omroep is best goed, maar toch denk ik dat men dit moet terugdraaien: mensen die in de auto naar klassiek luisteren doen dat vrijwel altijd het grootste deel van de tijd via cd’s. Dat betekent dat willen zij een discussieprogramma over klassiek horen dan slikken ze die zachte passages wel zolang het gesproken woord maar op niveau blijft. Ik vind overigens dat de op dit moment gebruikte techniek voor het comprimeren van Radio 4 programma’s noch op de autoradio noch op mijn bescheiden systeem op mijn werkkamer te harden is. De pieken worden zodanig in de vervorming gestuurd dat ik direct naar Klara – VRT 3, de Vlaamse klassieke zender overschakel. En als ik dan Fred Brouwers hoor mis ik Radio 4 eigenlijk ook niet meer zo erg….. Kortom ik denk dat de NOS met deze benadering op de verkeerde weg is, hoezeer ik de uitgangspunten ook begrijp en zelfs onderschrijf. In afwachting van een betere oplossing toch maar terug naar het oude! terug naar index van Actueel Archief |
Sponsors:
U mag gerust doneren.
Advertenties:
|
|||
|
|
|||||
|
U mag gerust doneren.
|
||||